Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cá tra (pangasius) của Việt Nam vừa được đưa vào thực đơn tại chuỗi nhà hàng Kura Sushi - một trong những thương hiệu sushi nổi tiếng tại Nhật Bản. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc khẳng định vị thế thủy sản Việt Nam trên thị trường khó tính này.

Khách Nhật Bản đánh giá cao chất lượng cá tra: phần thịt trắng mịn, hương vị nhẹ nhàng, hài hòa với wasabi và nước tương, mang lại trải nghiệm mới mẻ so với các loại cá truyền thống dùng cho sushi.

Để có thể vào Nhật, đặc biệt là đưa vào món sushi cá tra Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, quy trình nuôi trồng và chế biến. Sự xuất hiện trong thực đơn của Kura Sushi mở ra cơ hội tăng giá trị xuất khẩu, mở rộng thị trường ngoài các thị trường truyền thống như châu Âu và Hoa Kỳ.

Ông Kazumasa Suzuki, Giám đốc Công ty Toyo Reizo (Tokyo), nhận định nhu cầu cá tra tại Nhật sẽ còn tăng khi người tiêu dùng có xu hướng tìm kiếm nguồn hải sản an toàn, chất lượng cao.

Theo VASEP, lịch sử của cá tra Việt Nam tại thị trường Nhật Bản là một câu chuyện về sự kiên trì và đổi mới để vượt qua những rào cản văn hóa và tiêu dùng sâu sắc.

Theo truyền thống, người tiêu dùng Nhật Bản có sự ưa chuộng rõ rệt đối với các loại hải sản biển, đặc biệt là các loài cá đánh bắt tự nhiên. Họ thường tỏ ra thờ ơ, thậm chí hoài nghi đối với các sản phẩm cá nuôi nước ngọt nhập khẩu như cá tra. Rào cản tâm lý này là thách thức lớn nhất mà cá tra phải đối mặt trong những ngày đầu thâm nhập thị trường.

Hệ quả là kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn đầu cực kỳ khiêm tốn. Năm 2011, tổng giá trị xuất khẩu cá tra sang Nhật Bản chỉ đạt 2,56 triệu USD, chỉ chiếm 0,14% trong tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam trên toàn cầu. 

Giai đoạn từ 2011 đến 2019 chứng kiến một sự thay đổi ngoạn mục. Kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Nhật Bản đã tăng trưởng gấp 12 lần trong giai đoạn 2011-2018. Sự tăng trưởng bùng nổ này không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của những chiến lược marketing và phát triển sản phẩm có mục tiêu rõ ràng.

Một trong những cột mốc quan trọng nhất là sự hợp tác thành công với AEON, một trong những tập đoàn bán lẻ lớn nhất Nhật Bản. Việc sản phẩm cá tra Việt Nam đáp ứng được bộ tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt không chỉ giúp sản phẩm có mặt trên kệ của hàng trăm siêu thị trên khắp Nhật Bản mà còn giúp xây dựng lòng tin với người tiêu dùng đại chúng, vốn rất cẩn trọng với các sản phẩm nhập khẩu.

Theo giám đốc một công ty thủy sản tại Cần Thơ, sushi không chỉ là một món ăn, nó là tinh hoa của văn hóa ẩm thực Nhật Bản. Việc một loại cá nuôi nhập khẩu như cá tra được chấp nhận trong món sushi của một hệ thống nhà hàng lớn cho thấy sản phẩm đã vượt qua mọi rào cản về định kiến.

"Cá tra Việt Nam không còn bị xem là một "sản phẩm thay thế giá rẻ" mà đã được công nhận là một nguyên liệu hợp pháp, có đủ chất lượng và hương vị để đứng vững trong một trong những định dạng ẩm thực khắt khe nhất thế giới", vị này nói. 

Theo VASEP, kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam tháng 8/2025 vẫn tiếp tục tăng trưởng, với 200 triệu USD, tăng 5% so với tháng 8/2024. Lũy kế xuất khẩu cá tra 8 tháng đầu năm nay sang các thị trường đạt hơn 1,4 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm ngoái. 

Tính đến hết tháng 8/2025, xuất khẩu cá tra sang Mỹ đạt 234 triệu USD, tăng 3,7% so với cùng kỳ và đang được đánh giá khá ổn định. 

Xuất khẩu cá tra sang khối các quốc gia được trợ lực bởi Hiệp định CPTPP đạt 242 triệu USD trong 8 tháng đầu năm nay, tăng 36% so với cùng kỳ năm 2024. Nhật Bản, Canada và Mexico là những thị trường quan trọng trong khối, với nhu cầu đa dạng từ phi lê đông lạnh đến sản phẩm chế biến.

Trong khi đó, xuất khẩu cá tra sang EU đạt 120 triệu USD trong 8 tháng đầu năm nay, tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái.